DDD/DDA

Czym jest syndrom DDA?

„Syndrom DDA” w rozumieniu medycznym nie istnieje, podobnie jak współuzależnienie, zatem nie jest ujmowany w żadnym systemie klasyfikacyjnym typu ICD czy DSM.

W znaczeniu ogólnym, wynikającym między innymi z praktyki terapeutycznej, klinicznej jak i obserwacji społecznych, istnieje możliwość wyodrębnienia określonej liczby właściwości, cech czy zachowań wzajemnie powiązanych ze sobą, które można określić mianem „syndromem Dorosłego Dziecka Alkoholika”.

W latach 70 psychologowie stworzyli charakterystykę dziecka, żyjącego w rodzinie, w której przynajmniej jeden z rodziców był uzależniony od alkoholu. Jednocześnie obserwacje czynione przez terapeutów i uczestników grup typu AA potwierdzały istnienie wspólnego zespołu cech i określonego schematu funkcjonowania osób wywodzących się z rodzin alkoholowych. Historia DDA w Polsce sięga połowy lat osiemdziesiątych, wówczas to zaczęły powstawać pierwsze grupy samopomocowe.

Dziecko lub młoda osoba, dorastająca w rodzinie z problemem alkoholowym, doświadcza na co dzień przede wszystkim lęku, niepewności, nieustannego napięcia, poczucia wstydu. Towarzyszy jej poczucie niższości, izolacji, odmienności i poczucia osamotnienia. Dzieciństwo spędzone w rodzinie alkoholowej, to pasmo bolesnych strat i rozczarowań związanych z  pogarszającą się zwykle sytuacją materialną rodziny, a także z brakiem zainteresowania życiem dziecka. W takiej rodzinie dziecko narażone jest na frustrację z powodu naruszenia podstawowych życiowych potrzeb: bezpieczeństwa, akceptacji, bycia ważnym. Rodzice są skoncentrowani na piciu własnym lub małżonka, labilni emocjonalnie, często niezdolni do bezwarunkowego dawania miłości, uwagi, wspierania, uwikłani w dramatyczną sytuację domową. Dziecko nie rozumie choroby alkoholowej ani zjawisk charakterystycznych dla współuzależnienia. Pozostaje samo ze swoją dziecięcą potrzebą bycia kochanym, a nie otrzymując tego, co mu się w naturalny sposób należy. Dochodzi do wniosku, że to pewnie z nim jest coś nie w porządku.

W rodzinach alkoholowych jest silna potrzeba ukrycia faktu nałogu przed światem, dlatego dziecko szybko zaczyna korzystać z reguły „trzy razy nie” czyli: że nie warto nikomu ufać, nie warto nikomu mówić, nie wolno czuć. Te niepisane (a znane wszystkim osobom z dysfunkcyjnych rodzin) zasady, zapewniają rodzicom poczucie kontroli i pewnej bezkarności, dzieciom natomiast możliwość odcięcia się, zamrożenia na odczuwanie bolesnych emocji oraz namiastkę normalnego życia poza patologicznym domem. Jednocześnie brak rozmowy na ten temat powoduje u dziecka brak możliwości uzyskania wsparcia z zewnątrz.

Miliony osób wywodzących się z domów z problemami z alkoholem trwają w tzw. pętli autodestrukcyjnych wzorów zachowań, które pozwalały im przetrwać koszmar życia w alkoholowej rodzinie, ale które stają się destrukcyjne w dorosłym życiu. Mają negatywny wpływ na ich zdrowie psychiczne, jakość życia, poczucie szczęścia i satysfakcji życiowej.

Syndrom może stanowić podłoże do poważniejszych problemów psychologicznych, zaburzeń osobowości i zaburzeń psychicznych o charakterze lękowym, afektywnym, depresyjnym, psychosomatycznym.

Jak rozpoznać DDA? Objawy

Zaznacz odpowiedź która najlepiej opisuje Twoje cechy.

Wymieniony poniżej zestaw cech nie jest oparty na podstawach naukowych, ma jednak wszelkie znamiona prawdy dla tych, którzy borykają się z dziedzictwem dzieciństwa przeżywanego w rodzinie alkoholowej.

DDA – role dzieci w rodzinie alkoholowej

Dzieci alkoholików przyjmują określone role, które pozwalają funkcjonować im w dysfunkcjonalnym środowisku rodzinnych. Wśród ról wymienia się:

dziecko-kozioł ofiarny – dziecko żyje w przekonaniu, że jest kimś gorszym. Jest za wszystko obwiniane i poniżane przez rodziców. W młodym wieku może sięgać po używki;

dziecko-bohater – w tę rolę najczęściej wchodzi najstarsze dziecko w rodzinie. Zaczyna być odpowiedzialne za wszystkich członków rodziny, zajmuje się rodzeństwem i opiekuje się całym domem. Często rezygnuje z własnych potrzeb na rzecz pomocy innym członkom rodziny;

dziecko-maskotka – dziecko staje się ozdobą rodziny, jego zachowanie (robienie żartów, „psikusów”, „wygłupianie się”) umożliwia rozładowanie napięcia. Takie dziecko często nazywane jest również “błaznem” rodzinnym;

niewidzialne dziecko – dziecko opanowało regułę “3 razy nie” – nie mówi, nie ufa i nie czuje. Odcina się od rzeczywistości i izoluje się od innych. Niewidzialne dziecko żyje we własnym świecie. 

To, w jaką rolę wejdzie dziecko w rodzinie z problemem alkoholowym, może zdeterminować, jakich objawów DDA doświadczy ono w dorosłości. 

Fizycznymi objawami  DDA mogą być zawroty głowy, omdlenia, drżenie rąk i ciała w sytuacjach stresowych, nieuzasadnione bóle głowy, zwiększona potliwość, tachykardia* i uczucie kołatania serca.

*Tachykardia, nazywana także częstoskurczem, jest jednym z rodzajów zaburzeń rytmu pracy serca. U zdrowego człowieka w stanie spoczynku serce wykonuje od 60 do 100 uderzeń na minutę. O tachykardii mówimy, gdy tempo pracy mięśnia sercowego jest przyspieszone i wynosi ponad 100 uderzeń w ciągu minuty.

Podsumowanie pierwszej części ankiety

Czym jest syndrom DDD?

Syndrom DDD (Dorosłego Dziecka z rodziny Dysfunkcyjnej) oznacza osobę posiadającą emocjonalne i fizyczne deficyty, których źródłem jest wychowywanie w niedojrzałym systemie rodzinnym. Osoby z syndromem DDD borykają się z obciążeniami psychicznymi związanymi z przykrą przeszłością – doświadczeniami z okresu dzieciństwa i wchodzenia w dorosłość w atmosferze źle funkcjonującego systemu rodzinnego.

Rodzina dysfunkcyjna niekorzystnie wpływa na sposób postrzegania siebie i otoczenia. Osoby żyjące w zamkniętym, sztywnym systemie rodzinnym, w którym sposób komunikowania się jego członków oraz role są zaburzone, a o pozytywnych emocjach mówi się mało lub wcale – doświadczają dotkliwego cierpienia, kształtując w sobie równie nieodpowiednie mechanizmy obronne (tryb przetrwania).

Dodatkowo, osoby pochodzące z rodzin dysfunkcyjnych nierzadko doświadczają przemocy fizycznej i psychicznej, której tłem jest uzależnienie rodzica, agresja członka rodziny lub choroba psychiczna osoby bliskiej. Wszystkie, tworzące spójną całość cechy rodziny dysfunkcyjnej oddziałują na rozwój dzieci wychowujących się w chorym systemie.

Rodzina dysfunkcyjna a patologiczna

Rodzina dysfunkcyjna to nie to samo co patologiczna, choć często są ze sobą mylone. Nie w każdej rodzinie dysfunkcyjnej dochodzi do patologii, za to wszystkie rodziny patologiczne są dysfunkcyjne.

Cechy dorosłych dzieci z rodzin dysfunkcyjnych

Rodziny dysfunkcyjne są hermetyczne i zakłamane, gdyż ich członkowie chronią swoją tajemnicę (przemoc, alkoholizm) czy nadopiekuńczość.

Zaznacz odpowiedź która najlepiej opisuje Twoje cechy.

Syndrom DDD - role dziecka

Toksyczne role, w które najczęściej wcielają się dzieci w rodzinach dysfunkcyjnych (a także z problemem alkoholowym) to:

bohater rodzinny:

stara się udowodnić całemu otoczeniu, że w domu „wszystko jest w porządku”;

wytraca własną energię na dowartościowywanie swoich opiekunów;

w przypadku istnienia młodszego rodzeństwa, przejmuje obowiązki rodzica;

kozioł ofiarny:

w przeciwieństwie do „bohatera” staje się celem, w którym rodzice widzą swoje źródło niepowodzeń;

dziecko buntuje się, akcentuje swój brak akceptacji na zachowania np. spożycie alkoholu czy przemoc, a tym samym staje się wrogiem rodziny;

maskotka, błazen:

dziecko wykształca w sobie i stosuje mechanizmy obronne, dzięki którym radzi sobie z trudnymi emocjami (stara się łagodzić konflikty śmiechem);

wspomagacz:

dziecko stara się być opiekunem dla osób dysfunkcyjnych (uzależnionych), które umiejętnie wyszukują wymówki w celu zlikwidowania potencjalnych problemów związanych z dysfunkcją rodziny;

niewidzialne dziecko:

ucieka od problemów, izolując się we własnym świecie i udaje, że nic się nie dzieje;

Podsumowanie pierwszej części ankiety

Podsumowanie całej ankiety