Językoznawstwo ogólne

**1. Językoznawstwo: granice dyscypliny** – wiedza jasna (implicytna) o języku a wiedza wyraźna (eksplicytna) o języku

**2. Przednaukowa refleksja językoznawcza** – starożytne debaty językoznawcze: naturaliści vs. konwencjonaliści (Platon) – średniowieczne gramatyki spekulatywne (modyści) i racjonalistyczne gramatyki uniwersalne (Port-Royal)

**3. Językoznawstwo historyczno-porównawcze** – początki: Jones, Bopp, Grimm i koncepcja praw głosowych – koncepcja bezwyjątkowych praw językowych (Schleicher, młodogramatycy)

**3. Strukturalizm** – strukturalistyczna krytyka młodogramatyków – podstawowe opozycje pojęciowe i teoria znaku de Saussure’a

**4. Funkcjonalizm** – funkcjonalistyczne pojęcie systemu językowego wg Jakobsona – koncepcja opozycji binarnych w podstawach fonologii Trubieckiego – aktualne rozczłonkowanie zdania

**5. Dystrybucjonizm amerykański** – założenia psychologiczne i krytyka: dystrybucja jednostek językowych a semantyka

**6. Generatywizm** – generatywistyczne modele gramatyczne a rozróżnienie wykonanie-kompetencja – typy reguł w gramatyce generatywno-transformacyjnej (Chomsky) – krytyka generatywizmu

**7. Kognitywizm** – główne obiekty zainteresowania kognitywistów – semantyka a teoria prototypu (Rosch) – teoria metafory kognitywnej (Lakoff, Johnson)

**8. Semantyka strukturalna** – znaczenie leksykalne wg strukturalistów – teoria pola semantycznego i analiza składnikowa – znaczenie zdania wg strukturalistów

**9. Pragmatyka** – implikatury, zasada współpracy, maksymy konwersacyjne (Grice) – teoria aktów mowy (Austin): lokucja, illokucja, perlokucja; (nie)fortunność

**10. Etnolingwistyka** – słaba i mocna hipoteza Sapira-Whorfa – językowy obraz świata (Bartmiński): źródła do rekonstrukcji i status ontologiczny – językowy obraz świata: naukowy vs. językowy obraz świata – naturalny metajęzyk semantyczny Wierzbickiej: jednostki elementarne w języku

**11. Socjolingwistyka** – socjolingwistyka wariacyjna (Labov) – czynniki pozajęzykowe wpływające na odmiany języka; prestiż języka – *Abstandsprache vs. Ausbausprache ~ Dachsprache*

**12. Krytyczna analiza dyskursu** – pojęcia dyskursu, tekstu, kontekstu w krytycznej analizie dyskursu (Wodak / Reisigl)