Hoe denk jij over ouderen?

Het antwoord is nee... en toch ook een beetje ja...

Hoewel de bankensector er vanuit lijkt te gaan dat iedereen mee is met de nieuwe manieren van bankieren (via apps op de smartphone, online toepassingen, ...) is er een belangrijke groep van mensen die daar niet of onvoldoende mee vertrouwd is. Bij senioren geldt dit voor iets meer dan de helft van de groep. Maar ook bij jongere generaties blijft er een belangrijke groep die niet of slechts gedeeltelijk gebruik maakt van deze digitale tools. Volgens een rapport van Febelfin gaf 73% van de 50-plussers in 2022 aan wel eens gebruik te maken van een bank-app.

Aanvullend is bekend dat in de leeftijdsgroep van 75-89 jaar 46% aangaf internet te gebruiken voor online bankieren. Dit kan zowel via een app op smartphone of tablet zijn als via pc en de bankwebsite. Slechts ca 60% gaf aan sowieso internet te gebruiken.

Geregistreerde gebruikers maken bovendien lang niet altijd gebruik van alle modaliteiten die de tools aanbieden. We zien ook dat gebruikers (zowel jongeren als ouderen) een stuk terughoudender worden uit angst voor misbruiken.

=> Bronnen: Statbel, ICTMagazine.be, Fediplus - Senior Care, Vlaamse Ouderenraad, Imec-digimeter 2023

Het antwoord is nee, maar...

De stelling klopt niet helemaal en hangt af van hoe je het bekijkt.

In absolute cijfers

Ouderen veroorzaken minder verkeersongevallen dan jongere bestuurders. Bij 60- tot 69-jarigen is dat aantal zelfs het laagst van alle leeftijdsgroepen. Dit komt omdat ze minder kilometers rijden, ze doorgaans ook voorzichtiger zijn (trager, defensiever rijgedrag) en vaker (enkel) in de vertrouwde omgeving rijden.

In verhouding tot gereden kilometers

Als je kijkt per gereden kilometer, dan ligt het risico op een ongeval bij oudere bestuurders (vooral boven 75 jaar) hoger dan bij middelbare leeftijdsgroepen. Bij jongere bestuurders is dit risico echter nog groter. Bij ouderen komt dit door een trager (wordend) reactievermogen, minder goed zicht of gehoor en medische problemen of medicatiegebruik. Bij jongeren speelt vooral het gebrek aan rijervaring een rol.

Ernst van de ongevallen

Ouderen zijn doorgaans kwetsbaarder. Als ze betrokken zijn bij een ongeval, dan is de kans op zwaar letsel of overlijden groter, zelfs bij lichtere ongevallen.

=> Bronnen: VIAS.be (art. 2018: Een kwart van de verkeersdoden op onze wegen is ouder dan 65 jaar), Denkfoud.be: ouderen zijn een gevaar in het verkeer, Vlaams Parlement - commissie Mobiliteit en Openbare werken: art. maart 2024

Het antwoord is absoluut nee!

Sommigen bedoelen hiermee dat ouderen niet meer werken en dus geen economische bijdrage meer leveren. Dit is echter een beperkte kijk op 'bijdragen aan...'

Vrijwilligerswerk

Heel wat ouderen zetten zich vrijwillig in voor verenigingen, zijn mantelzorger, blijven betrokken bij jeugd- of sportverenigingen, lokale gemeenschappen. Ook al is dat onbetaald, de maatschappelijke waarde ervan is ontzettend groot!

Zorg en steun binnen families

Grootouders helpen vaak met kinderopvang, springen bij als huishoudelijke hulp of zorgen voor financiële steun.

Ervaring en kennis

Ouderen dragen levenswijsheid en vakkennis over aan jongere generaties.

Economische bijdrage

Ouderen blijven vaak consumenten, betalen belastingen en ondersteunen lokale economieën.

Burgerlijke betrokkenheid

Ze nemen deel aan buurtwerking, vrijwilligersraden of lokale politiek.

Conclusie

De stelling is te kort door de bocht. Ouderen dragen nog altijd veel bij, alleen vaak op andere manieren dan jongere generaties. De waarde van die bijdragen is moeilijk in cijfers te vatten, maar is maatschappelijk gezien wél essentieel.

Het antwoord is overwegend ja.

'Elderspeak' is vaak goedbedoeld, maar lijkt een beetje op taal die je gebruikt bij peuters en kleuters. Bij 'elderspeak' praat je soms met een overdreven luide stem en heel erg traag. Ook het gebruik van verkleinwoordjes is typisch, zoals bijv. 'drankje', 'madammeke', 'papiertje', ... Ook eenvoudige zinnenof betuttelende woorden zoals 'liefje', 'schatteke', 'we gaan eens rechtstaan, hé' komen vaak voor. En het spreken in meervoudsvorm is kenmerkend. Denk maar aan 'Gaan we ons aankleden?' ipv 'Kleed jij je aan?'

Hoewel het meestal voorkomt uit zorgzaamheid of goede bedoelingen, kan 'elderspeak' een negatief effect hebben. Ouderen voelen zich hierdoor vaak minderwaardig of afhankelijk. Bovendien kan het hun zelfvertrouwen en autonomie aantasten. In zorgsituaties kan het zelfs leiden tot minder samenwerking met de zorgverlener en weerstand.

Conclusie

Kort gezegd is 'elderspeak' kinderlijk of paternalistisch taalgebruik tegenover ouderen. Net zoals bij elke andere volwassene is het beter om op een respectvolle, volwassen toon te spreken.

=> Bronnen: Shaw, C.A. & Gorden, JK 'Understanding elderspeak: An Evolutionary Concept Analysis (2021), art. De Morgen (maart 2024), studie Hogeschool Gent (HOGENT)

Het antwoord is overwegend ja.

Dit klopt over het algemeen. Ouderen sporten minder vaak en minder intensief dan jongeren. Hiervoor zijn meerdere redenen.

Lichamelijke beperkingen

Met de leeftijd nemen spierkracht, lenigheid en uithoudingsvermogen vaak af, wat sporten moeilijker maakt.

Gezondheidsproblemen

Chronische aandoeningen (zoals artrose, hart- of longproblemen) kunnen beweging belemmeren.

Gebrek aan motivatie of gewoonte

Wie op jongere leeftijd weinig sportte, houdt deze gewoonte vaak op latere leeftijd aan.

Andere vorm van beweging

Ouderen kiezen vaker voor lichtere activiteiten zoals wandelen, fietsen of tuinieren, die ze zelf niet altijd als 'beweging' of 'sport' beschouwen.

Toch tonen studies aan dat regelmatig bewegen grote voordelen heeft voor ouderen: het verbetert de spierkracht, evenwicht, stemming en zelfstandigheid. Gelukkig zien we dan ook een positieve evolutie in het aantal ouderen dat aan sport doet. Het steeds ruimere aanbod aan bewegings- en sportactiviteiten voor ouderen draagt daar zeker toe bij.

=> Bronnen: Sciensano - preventiebarometer maart 2023, Statistiek Vlaanderen, Sportparticipatie maart 2025